الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

336

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

انذار بستن چه معنايى دارد ؟ و آيا در تمام اين آيات چيزى از كتمان و مخفى كارى به چشم مىخورد ؟ و آيا آيهء آخر اين معنا را مىرساند كه آغوشش را براى پذيرش مؤمنانى كه تنها با دعوت خاصه ، از او پيروى كرده‌اند ، بگشايد ؟ يا اين كه تنها براى خويشاوندان نزديك كه با دعوت خاصه از او پيروى كرده‌اند ، آغوشش را بگشايد ؟ يا اين كه به اطلاق و عموم آيه تمسك شود ؟ ( 1 ) علامه طباطبائى در تفسيرش ، در تعيين غرض اين سوره گفته است : آنها گاهى او را مجنون خوانده‌اند و گاهى گفته‌اند كه شاعر است . و در اين سوره آنها را تهديد كرده است و براى نمونه داستان‌هاى بعضى از انبياء از قبيل : موسى ، ابراهيم ، نوح ، هود ، صالح و لوط و شعيب صلّى اللّه عليه و آله و سلم را نقل كرده است و نشان داده كه عاقبت كار تكذيب كنندگان چگونه بوده تا از اين طريق به نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله تسلّى خاطر بدهد و تكذيب شدن از سوى بيشتر افراد قومش او را ناراحت نكند . اين سوره از اوايل سوره‌هاى مكّى است و مشتمل بر قول خداوند متعال است كه : « وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ » « 1 » ( 2 ) سپس وى بيان نكرده است كه تكذيب اكثر افراد قوم چه وقت بوده است ؟ و مكذّبان كجا بوده‌اند ؟ و چه چيزى را تكذيب مىكرده‌اند ؟ و از چه چيزى عبرت بگيرند ؟ در حالى كه آن حضرت تا قبل از نزول اين آيات به دعوت از خويشاوندان نزديك خويش نپرداخته بوده بلكه بعد از نزول آيات آخر اين سوره - بنابر فرض - به اين امر مبادرت ورزيده ، در اين صورت چگونه مىتوان بين اينها را جمع كرد ؟ ! همچنين چگونه مىتوان گفت كه اين سوره از اوايل سوره‌هاى مكى است در حالى كه نزول آن از سال سوم تا پنجم بعثت مورد ترديد واقع شده است ؟ ! ( 3 ) سوره‌اى كه به ترتيب قبل از شعراء نازل شده است ، سورهء واقعه مىباشد و اين سوره در ابتدا مردم را در قيامت به سه دسته تقسيم مىكند : « وَ كُنْتُمْ أَزْواجاً ثَلاثَةً فَأَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ ما أَصْحابُ الْمَيْمَنَةِ وَ أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ ما أَصْحابُ الْمَشْئَمَةِ وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ » ؛ شما به سه گروه تقسيم مىشويد : اول گروه خوشبختان ، چه گروه خوشبختى . و ديگر گروه تيره‌روزان ، چه گروه تيره‌روزى و پيشگامان پيشرو ، آنها مقربانند ؛ و در باغ‌هاى پرنعمت خواهند بود .

--> ( 1 ) . الميزان ، ج 15 ، 249 - 250 .